- Udział 1 % najbogatszych w dochodzie, USA, 1928: 22,3%
- Udział 1 % najbogatszych w dochodzie, USA, 1980: 10,4%
- Udział 1 % najbogatszych w dochodzie, USA, 2023: 20,7%
- Najwyższa stawka federalnego podatku dochodowego, USA, 1944: 94%
- Ludność Chin poniżej 2,15 $ dziennie, 1981: 97%
- Ludność Chin poniżej 2,15 $ dziennie, 2019: 0%
- Pracownicy migrujący w Chinach, 2024: 299,73 mln
- Współczynnik Giniego, Polska, 2023: 28,5
- Współczynnik Giniego, USA, 2023: 41,8
- Współczynnik Giniego, Chiny, 2022: 36,0
Bogatych można opodatkować — Ameryka New Dealu to zrobiła.
Dzisiejsze pomysły na opodatkowanie najbogatszych nie są nowe. Ameryka New Dealu stosowała je przez pół wieku — dopóki antykomunizm nie wypchnął ich z debaty, a pamięć o nich nie zgasła.
Najnowszearchiwum
Dziś ·
Dlaczego zapomnieliśmy, że kapitalizm wysoko opodatkowywał bogatych
Wysokie podatki dla bogatych przypisano Marksowi. Tak z pamięci zniknęło, że przez pół wieku stosowała je kapitalistyczna Ameryka.
Odwrót ·
Ulga dla rodzin, obniżka dla bogatych. Jak upadła wysoka progresja
Inflacja wpychała klasę średnią w coraz wyższe progi. Reagan połączył ulgę dla niej z obniżką dla najbogatszych: najwyższa stawka spadła z 70 do 28 procent.
Dziś ·
Chiny sięgają po zagraniczne dochody. Czy to droga New Dealu?
Chiny zamykają luki tak jak demokraci New Dealu, ale bez wyższej progresji i bez niezależnej kontroli nad władzą, która pobiera podatek.
Odwrót ·
Pierwsze pęknięcie. Demokraci obniżają podatki bogatym
Najwyższą stawkę z 91 do 70 procent obniżyli demokraci — w imię wzrostu i wyścigu z ZSRR.
Dziś ·
„Wspólny dobrobyt”. Co Chiny zrobiły z ubóstwem i czego nie zrobiły z nierównością
Pekin ogłosił koniec skrajnego ubóstwa, ale system hukou wciąż dzieli obywateli, a nierówności, choć od 2010 roku spadają, są wyższe niż na początku reform.
Antykomunizm ·
Czerwona panika. Podatki zostały, obrońcy reform tracili głos
Czystki nie ruszyły stawek, tylko ludzi, którzy umieli ich bronić. Obrońców reform zabrakło, zanim zaczęły się obniżki.
Jak to zrobiono ·
Wielka Kompresja. Wysokie podatki przetrwały Roosevelta
Wysokie podatki przeżyły wojnę i zmianę władzy: republikanin Eisenhower rządził ze stawką 91 procent, a nierówności były mniejsze niż przed wojną.
Antykomunizm ·
Zdrajca swojej klasy. Jak zwalczano New Deal
Reformy New Dealu od początku nazywano komunizmem. Wyborów to nie wygrało, ale dało broń przeciw ich urzędnikom i instytucjom.
Dokumentywszystkie
Dokumenty ·
Revenue Act of 1938. Ustawa, której prezydent nie podpisał
Ustawa z 1938 roku pokazuje, że odwrót od opodatkowania bogatych był wyborem politycznym, a nie koniecznością: Kongres rozbroił dwa narzędzia wymierzone w wielkie fortuny i zostawił resztę progresji.
Dokumenty ·
Ustawa podatkowa z 1937 roku: jak Kongres zamykał luki najbogatszych
Walka z lukami podatkowymi najbogatszych nie jest nowa: w 1937 roku Kongres New Dealu w niespełna trzy miesiące zamknął drogę przez rajskie spółki, jachty w spółkach i rodzinne trusty.
Dokumenty ·
Ustawa podatkowa z 1936 roku: podatek od zysków, których spółka nie wypłaca
Ustawa z 1936 roku opodatkowała zysk, który spółka zatrzymywała zamiast wypłacić, bo był on dla najbogatszych akcjonariuszy schronieniem przed progresją — i to samo pytanie wraca dziś w każdym sporze o zyski zatrzymane w spółkach.
Liczby
| Miara | Wartość | Rok |
|---|---|---|
| Udział 1 % najbogatszych w dochodzie, USAdochód przed podatkami i transferami, dorośli [źródło: WID.world przez Our World in Data, seria „United States”, pobrano 11.09.2026] | 20,7% | 2023 |
| Najwyższa stawka federalnego podatku dochodowego, USAdochód do opodatkowania powyżej 200 000 $ [źródło: IRS Statistics of Income, Historical Table 23, wiersz 1944] | 94% | 1944 |
| Ludność Chin poniżej 2,15 $ dziennieparytet siły nabywczej z 2017 r. [źródło: Bank Światowy, wskaźnik SI.POV.DDAY, pobrano 11.09.2026] | 0% | 2019 |
| Współczynnik Giniego, Polskadochód rozporządzalny, skala 0–100 [źródło: Bank Światowy, wskaźnik SI.POV.GINI, pobrano 11.09.2026] | 28,5 | 2023 |
Oś czasukontekst
- USAuchwalenieUstawa taryfowa Wilsona–Gormana: 2 % od dochodów powyżej 4000 $28 Stat. 509, rozdz. 349
- USAuchyleniePollock v. Farmers’ Loan & Trust Co.: Sąd Najwyższy uchyla podatek dochodowy158 U.S. 601
- WisconsinuchwalenieReferendum zatwierdza poprawkę do konstytucji stanowej dopuszczającą podatek dochodowyJ. A. Ranney, „How the income tax came to Wisconsin”
- WisconsinuchwalenieGubernator McGovern podpisuje pierwszy skutecznie pobierany stanowy podatek dochodowyChapter 658, Laws of 1911
- WisconsinorzeczenieIncome Tax Cases: Sąd Najwyższy Wisconsin utrzymuje ustawę148 Wis. 456
- USAwejście w życieRatyfikacja XVI poprawki do Konstytucjiźródło
- USAuchwalenieRevenue Act of 1913: stawki od 1 % do 7 % powyżej 500 000 $Historical Table 23, wiersz 1913
- USAuchwalenieUstawa Wagnera o stosunkach pracyźródło
- USAuchwalenieUstawa o zabezpieczeniu społecznymźródło
- USAegzekwowanieNajwyższa stawka krańcowa 94 % powyżej 200 000 $ (lata 1944–1945)Historical Table 23, wiersze 1944–1945
- USAuchylenieStawka najwyższa spada do 70 %Historical Table 23, wiersz 1965
- USAuchylenieStawka najwyższa spada do 28 %Historical Table 23, wiersz 1988
- ChinyuchwalenieKrajowa granica ubóstwa wiejskiego: 2300 juanów rocznie w cenach z 2010 r.źródło
- ChinyegzekwowanieOgłoszenie „pełnego zwycięstwa” nad skrajnym ubóstwem: 98,99 mln osób, 832 powiatykomunikat Xinhua z 25.02.2021
- ChinypostulatCentralna Komisja Finansowo-Gospodarcza: „wspólny dobrobyt” i korekta nadmiernych dochodówkomunikat Xinhua, kopia MEM
- Chinyegzekwowanie299,73 mln pracowników migrujących; 132 mln z nich mieszka w miastachraport monitoringowy NBS za 2024 r.